सावधान! अशीच वाटचाल राहिली तर भारतातही लग्नसंस्था आणि संस्कृती धोक्यात येईल - ॲड. शंकर चव्हाण

 

सावधान! अशीच वाटचाल राहिली तर भारतातही लग्नसंस्था आणि संस्कृती धोक्यात येईल

✍️ ॲड. शंकर चव्हाण, अधिवक्ता, मुंबई उच्च न्यायालय (7030907069) 

काल सोशल मीडियावर व्हायरल झालेली एक क्लिप अनेकांना अस्वस्थ करून गेली. एका हॉटेलच्या भुयारी भागात तब्बल ३१ कार्यक्रमांदरम्यान सुमारे ५० ते ६० महिला कारवाईत सापडल्याचे त्या दृश्यांत दिसते. मराठी भाषा ऐकू येत असल्याने हा प्रकार महाराष्ट्रातील असल्याचा अंदाज व्यक्त केला जात आहे. येथे एक गोष्ट स्पष्ट करणे गरजेचे आहे—या महिला तरुणी किंवा अवैध चारित्रिक व्यवसाय करणाऱ्या असल्याचे सिद्ध झालेले नाही. मात्र त्या अवस्थेत त्या महिलांची स्थिती, त्यांचे वर्तन, त्यांची शारीरिक आणि मानसिक अवस्था पाहून समाज म्हणून आपण विचार करायला हवा.

आधुनिकता ही काळाची गरज आहे, पण प्रश्न असा आहे की आधुनिकतेचा अर्थ नेमका काय? आधुनिक जीवनशैली स्वीकारणे म्हणजे मूल्ये, मर्यादा आणि जबाबदाऱ्या झुगारून देणे का? पूर्वी डान्स बार होते, आज अनेक ठिकाणी महिलाच स्वतः त्या भूमिकेत उतरलेल्या दिसतात. ‘स्वातंत्र्य’ आणि ‘आधुनिक जीवन’ या नावाखाली जर अशा मार्गांची निवड होत असेल, तर त्याचे परिणाम केवळ व्यक्तीपुरते मर्यादित राहत नाहीत; ते संपूर्ण समाजावर उमटतात.

आज भारतात दरवर्षी लाखो घटस्फोट होत आहेत. कौटुंबिक नात्यांतील ताणतणाव वाढत आहेत. काही ठिकाणी प्रेमप्रकरणे, फसवणूक, आणि अतिरेकी आकर्षण यामुळे कुटुंब उद्ध्वस्त होत असल्याची उदाहरणे दिसतात. येथे केवळ महिलांनाच दोष देणे चुकीचे आहे. पुरुष, समाज, सोशल मीडिया, चुकीची आदर्श प्रतिमा आणि भोगवादी मानसिकता—हे सगळेच तितकेच जबाबदार आहेत. चुकीच्या लोकांना, चुकीच्या प्रवृत्तींना आपण समाजात मोकळे रान दिले, तर घरातील स्थैर्य ढासळते.

आज पालक लाखो रुपये फी भरून मुलांना ‘संस्कार’ देण्याच्या आशेने शाळांत घालतात. पण जर संपत्ती, बंगले, गाड्या आणि झटपट श्रीमंती मिळवण्याची लालसा मूल्यांवर मात करू लागली, तर पुढील पिढी कोणत्या दिशेने जाईल? काही वर्षांनी भारतातही पुरुष लग्न करणे टाळू लागले, कुटुंब आणि संस्कृती जपणे विसरू लागले, तर त्याचे आश्चर्य वाटू नये.

जगातील काही मोठ्या सर्व्हेंमध्ये असे दिसून आले आहे की ज्या देशांत बाह्य आकर्षणाला अतिरेकी महत्त्व दिले जाते, तेथे लग्नसंस्था कमकुवत होते. नातेसंबंध टिकत नाहीत. याचबरोबर दुसऱ्या जागतिक अभ्यासात भारतात दारू पिणाऱ्या पुरुषांचे प्रमाण कमी होत असताना महिलांचे प्रमाण मात्र वेगाने वाढत असल्याचे निदर्शनास आले आहे. हे बदल केवळ ‘स्वातंत्र्य’ म्हणून पाहता येणार नाहीत; त्यांचे सामाजिक परिणामही गंभीर आहेत.

समाज म्हणून आपण डोळेझाक केली, तर गुन्हे, अत्याचार, असुरक्षितता वाढणारच. मुलं कुठल्या वातावरणात घडणार, हा प्रश्न आजच विचारात घ्यायला हवा. संस्कार, संयम, जबाबदारी आणि मूल्ये—ही केवळ जुनाट संकल्पना नाहीत, तर समाज टिकवणारी तत्त्वे आहेत.

शेवटी एकच सांगावेसे वाटते—फक्त महिलांनीच नव्हे, तर पुरुषांनीही आत्मपरीक्षण करावे. कारण आयुष्यात एक चुकीची चाल झाली, तर समोरच्याची दुसरी चाल आधीच तयार असते. आज सावध झालो नाही, तर उद्या पश्चात्ताप करण्याची वेळ येईल.