तरुणाई ही राष्ट्राची ताकद – अ‍ॅड. शंकर चव्हाण

तरुणाई ही राष्ट्राची ताकद आणि भविष्यातील दिशा ठरवणारी शक्ती आहे. तुम्ही कोणत्याही राजकीय पक्षाला मनापासून समर्थक असाल, तुमचा हा प्रेम आणि निष्ठा समाज आणि राष्ट्रासाठी प्रेरणादायी ठरू शकते; पण त्याचबरोबर चुकीला चुकीचीच नोंद करणे, अवास्तव गोष्टींना पाठींबा न देणे आणि निर्दोष असताना आरोपांना आव्हान करण्याची धाडसही ठेवावी, ही सवय प्रत्येक तरुणाने अंगिकारली पाहिजे. जेथे लोक आपल्या नेत्यांचे पंख धरून निःशब्द बसतात आणि चुकीच्या निर्णयांवर टीका करणे टाळतात, तेथे प्रगतीचा मार्ग बंद पडतो आणि समाजाला खरे मूल्य कधीच मिळत नाही. त्यामुळे पक्षप्रेम आणि तटस्थ विचार एकत्र चालविणे गरजेचे आहे; एकाच्या बाजूने दुसऱ्याच्या सत्याला दबवून ठेवण्यापेक्षा तरी विचारपूर्वक चूक सुचवणे हेच जवळचे कर्तव्य समजले पाहिजे.

आपल्या इतिहासात असे अनेक प्रसंग आहेत जेथे जनतेने सत्य बोलले नाही तर अन्याय टिकून राहिला. परंतु ज्यांनी न्यायासाठी धाडसाने उठून आवाज बुलंद केला, त्यांच्या मुळेच बदल आले. त्यामुळे आजची पिढी जर चुकीला गुणगाणे गात राहिली तर पुढील पिढी केवळ परंपरेच्या जंजीरात अडाची जाईल. राजकीय पक्षांना समर्थित करण्याची तुमची हक्क आहे, पण तो हक्क जबाबदारीबद्ध असावा. नेते जर चुकीचे निर्णय घेतात, तर त्यांना सुधारण्यासाठी आणि योग्य व्यवहार करण्यासाठी दबाव निर्माण करणे ही हीरकी भूमिका तुम्ही पार पाडू शकता. पक्षप्रेमामुळे जेव्हा आपण आपल्या समोर उभ्या असलेल्या त्रुटींकडे पाहायला नकार देतो, तेव्हा तो प्रेम अंध आणि धोकादायक ठरतो.

आजच्या डिजिटल युगात माहितीचे प्रमाण अनंत आहे, परंतु त्याचबरोबर अफवा आणि चुकीची माहितीही सहज पसरते. त्यामुळे विचारपूर्वक माहिती तपासणे, वेगवेगळ्या स्रोतांचा अभ्यास करणे आणि तर्कसंगत निकाल काढणे ही कौशल्यं प्रत्येक तरुणाने आत्मसात केली पाहिजेत. तथ्य ऐकूनही मनातील सत्य नष्ट होऊ नये, ही दक्षता महत्त्वाची आहे. जर आपण सहजतेने कोणत्याही वक्तव्याला मान्य करून घेतो आणि नंतर त्याचा वेध घेण्यास कधीच तयार राहत नाहीत, तर आपले लोकशाहीचे धडे अर्धवट राहतात.

भयही एक मोठा शत्रू आहे. पक्षाच्या विरोधात कोणीतरी आवाज उठवेल, अशा भीतीने अनेकांनी तुमच्या जीवनात असलेल्या मूल्यांना गुपितात ठेवले आहे. परंतु भीतीवर मात करणारेच खरे बदल घडवून आणतात. जर एखादा नेता चुकीचा निर्णय किंवा भ्रष्टाचार करत असेल तर त्याला निदर्शनास आणणे आणि त्याविरुद्ध निष्पक्षपणे आवाज उठवणे, हे देशभक्तीचेच काम आहे. विरोध करणे म्हणजे विरोधाभास नाही, तर ते एक जबाबदारी आहे ज्यातून राज्य व्यवस्थेची पारदर्शकता आणि उत्तरदायित्व वाढते.

शिक्षण आणि संवाद हाच बदलाचा पाया आहे. आपल्या मित्रपरिवारात, कॉलेजमधील गप्पामध्ये, आणि सोशल मीडियावर तुम्ही जे विचार मांडता, ते विचार निःशब्दतेने न ठेवता प्रमाणभूत, सभ्य आणि ठोस दृष्टीकोनातून मांडण्याचे प्रयत्न करा. चुकीला चूक म्हणण्याची कला म्हणजे केवळ टीका करणे नव्हे, तर तो टीकात आधार असावा की सुधारणा कशी होऊ शकेल. एखाद्या धोरणात त्रुटी असल्यास ती सुचवताना त्याची जागतिक किंवा स्थानिक पार्श्वभूमी समजून घेणे आणि प्रकल्पात्मक पर्याय देणे आवश्यक आहे.

जर तुम्ही आज ही सवय लावली, तर तुम्ही केवळ एका व्यक्तीच्या विरोधात उभे राहणार नाहीत; तुम्ही संपूर्ण पिढीसाठी मार्गप्रदर्शक ठराल. समाजात स्वातंत्र्य, न्याय, जबाबदारी यांची जाणीव वाढविणे हे तुमच्या हातात आहे. त्यामुळे पक्षप्रेम आणि देशप्रेमात फरक ठेवा. पक्षासाठी अंधपणे उभे राहणे ही पराकोटीची भक्ती नाही, ती पराभव आहे ज्यातून समाजाला नुकसान होते.

हे लक्षात ठेवा की परिवर्तन लहान मुद्द्यांपासून सुरू होते — घरगुती चर्चेतून, शाळेतील वर्गातून, रस्त्यावरच्या छोट्या आंदोलनातून. तुम्ही जर आज चुकीला चूक म्हणण्याचा प्रयत्न करू लागलात, तर उद्या तुमच्या आवाजाला एक दिशा मिळेल आणि पुढे येणाऱ्या पिढ्यांना तेच मूल्य वारसादाखल मिळेल. या देशाचे भविष्य तुमच्या विचारस्वातंत्र्यावर अवलंबून आहे, आणि म्हणूनच मी तुम्हाला आवाहन करतो की तुम्ही नेहमी विचारपूर्वक निर्णय घ्या, चुकांना ओळखा आणि त्यांना सुधारण्यासाठी निडरपणे उभे रहा.

✍️ अ‍ॅड. शंकर चव्हाण - 7030907069