मातृदिन: आईच्या निस्वार्थ प्रेमाचा सन्मान

आई या दोन अक्षरी शब्दात संपूर्ण विश्व सामावलेले आहे. नऊ महिने उदरात वाढवून, असह्य वेदना सहन करून आपल्याला जन्म देणारी, रात्रंदिवस डोळ्यात तेल घालून आपली काळजी घेणारी आईच असते. तिच्या मायेला, त्यागाला जगात तोड नाही. आई हे आपले पहिले गुरू, पहिली मैत्रीण आणि आयुष्यभराची सोबती असते. ती स्वतः उपाशी राहून आपल्याला घास भरवते आणि आपल्या स्वप्नांसाठी स्वतःची स्वप्ने विसरते. अशा या आईबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी 'मातृदिन' साजरा केला जातो.

मातृदिनाची सुरुवात 1908 मध्ये अमेरिकेतील ॲना जार्विस या महिलेने केली. तिची आई सामाजिक कार्यात अग्रेसर होती आणि तिच्या स्मरणार्थ ॲनाला सर्व मातांचा सन्मान करावा असे वाटले. तिच्या अथक प्रयत्नांमुळे 1914 साली अमेरिकेचे तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष वुड्रो विल्सन यांनी मे महिन्याच्या दुसऱ्या रविवारी 'राष्ट्रीय मातृदिन' साजरा करण्याची अधिकृत घोषणा केली. आज अमेरिका, भारत, कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया यांसह जगभरातील 40 हून अधिक देशांत हा दिवस मोठ्या उत्साहात साजरा होतो. 2026 साली मातृदिन 10 मे रोजी येत आहे.

आपल्या भारतीय संस्कृतीत 'मातृ देवो भव' असे सांगून आईला देवाचे स्थान दिले आहे. आपल्याकडे रोजच मातृदिन असतो, तरीही पाश्चात्य देशांमधून आलेली ही संकल्पना आईविषयीची कृतज्ञता एका विशिष्ट दिवशी व्यक्त करण्याची संधी देते. आधुनिक काळात अनेक महिला नोकरी आणि घर या दोन्ही आघाड्यांवर लढत आहेत. ऑफिसमधील कामाचा ताण सांभाळून त्या घराची जबाबदारीही तितक्याच प्रेमाने पार पाडतात. या दुहेरी भूमिकेतील त्यांच्या कष्टाची दखल घेणेही तितकेच गरजेचे आहे.

आई आपल्या मुलांकडून कधीच महागड्या भेटवस्तूंची अपेक्षा करत नाही. तिला हवी असते फक्त मुलांची माया, आदर आणि थोडा वेळ. तिच्याशी प्रेमाने दोन शब्द बोलणे, तिची विचारपूस करणे, आजारी असल्यास काळजी घेणे, घरकामात मदत करणे हीच तिच्यासाठी सर्वात मोठी भेट ठरते. आईपणाला कधीच सुट्टी नसते. ती 24 तास आपल्या कुटुंबासाठी झटत असते. याची जाणीव ठेवून तिला अधूनमधून आराम देणे, तिचे लाड पुरवणे हे आपले कर्तव्य आहे. आपल्या यशामागे आईने केलेले असंख्य उपवास आणि प्रार्थना असतात, हे आपण कधीच विसरता कामा नये.

आईचे ऋण आपण सात जन्मातही फेडू शकत नाही. पण तिला दुखवणार नाही, तिचा मान राखू आणि तिला नेहमी आनंदी ठेवू अशी शपथ जर प्रत्येकाने मातृदिनी घेतली, तर तोच तिच्यासाठी खरा मातृदिन ठरेल. कारण शेवटी आईला फक्त निरपेक्ष प्रेम हवं असतं.

श्रुती पवार. महाराष्ट्र रत्न.